Integrisani indikatori pritiska nutrijenata i upravljanja vodama
Назив пројекта: Integrisani indikatori pritiska nutrijenata i upravljanja vodama
Акроним пројекта: INTEGRI-WATER
Ознака: Path4Med FSTP / INTEGRI-WATER
Програм: Path4Med projekat - Otvoreni poziv za finansijsku podršku trećim stranama (FSTP)
Специфични циљ: Osnovni cilj projekta INTEGRI-WATER je jačanje kapaciteta javnih organa za procjenu, tumačenje i upravljanje zagađenjem voda i zemljišta povezanim sa nutrijentima, kroz replikaciju i prilagođavanje Path4Med okvira integrisanih indikatora za upravljanje vodama i monitoring kvaliteta i količine voda. Na području Banje Luke i sliva rijeke Vrbas projekat će objediniti postojeće podatke o nitratima i fosfatima, kvalitetu voda i zemljišta, korišćenju zemljišta, poljoprivrednim pritiscima, hidrološkim uslovima i sezonskoj promjenljivosti. Na taj način fragmentirani podaci biće pretvoreni u jasne, uporedive i za donošenje odluka upotrebljive informacije, uz istovremeno dokazivanje izvodljivosti, replikabilnosti i skalabilnosti rješenja u regionalnom agrohidrološkom sistemu.
Укупна вриједност пројекта: 100.000,00 EUR
Износ подршке: 100.000,00 EUR
Буџет Института за заштиту и екологију Републике Српске: 100.000,00 EUR
Трајање пројекта: 20.07.2026-19.04.2027.
WEB страна пројекта: https://institutzei.net/projekat.php?id=36&lang=lat
Водећи партнер: ЈНУ Институт за заштиту и екологију Републике Српске, Бања Лука
Опис пројекта:
Difuzno zagađenje iz poljoprivrede predstavlja trajan pritisak na površinske i podzemne vode, naročito kroz unos nitrata i fosfata sa poljoprivrednih površina. Iako postoje podaci monitoringa, oni su često raspršeni između različitih institucija i sektora i nisu dovoljno povezani sa podacima o zemljištu, poljoprivrednoj proizvodnji i hidrološkim uslovima. Zbog toga je njihova upotreba u planiranju, izvještavanju i donošenju odluka ograničena.
Projekat INTEGRI-WATER replicira i prilagođava Path4Med rješenje iz kategorije integrisanih indikatora za upravljanje vodama i monitoring kvaliteta i količine voda. Postojeći podaci o vodama, zemljištu, korišćenju zemljišta, poljoprivrednim pritiscima i sezonskim hidrološkim promjenama biće pregledani, ocijenjeni, objedinjeni i tumačeni kroz jedinstven okvir indikatora. Projekat ne predviđa razvoj nove opreme ili uspostavljanje novog sistema monitoringa, već povećava vrijednost postojećih podataka njihovom sistematičnom integracijom.
Realizacija je organizovana u tri međusobno povezane faze: izvodljivost, replikabilnost i skalabilnost. U prvoj fazi biće procijenjeni dostupnost, kvalitet i kompatibilnost podataka, kao i tehnički, organizacioni i regulatorni uslovi za primjenu indikatora. U drugoj fazi indikatori će biti prilagođeni i testirani na području Banje Luke i sliva rijeke Vrbas, dok će treća faza definisati mogućnosti institucionalnog preuzimanja, šire primjene i replikacije u drugim područjima.
Ključni element projekta je aktivno uključivanje javnih organa, upravljača vodama, predstavnika poljoprivrednog sektora, savjetodavaca, stručnjaka i istraživačkih organizacija. Kroz demonstracioni događaj sa najmanje 30 učesnika biće predstavljeni rezultati primjene indikatora, razmotrena njihova razumljivost i praktična upotrebljivost i prikupljene preporuke za dalje unapređenje pristupa.
Očekuje se da projekat omogući preciznije prepoznavanje područja sa izraženim nutrijentnim pritiskom i perioda povećane osjetljivosti na zagađenje, kao i bolje razumijevanje odnosa između poljoprivrednih aktivnosti, stanja zemljišta, hidroloških uslova i kvaliteta voda. Rezultati će podržati usklađenije upravljanje sistemom voda-zemljište-poljoprivreda i ojačati analitičku osnovu za odlučivanje javnih organa.
Glavni rezultati projekta biće Studija izvodljivosti, Demonstracioni izvještaj i Plan implementacije rješenja na širi obuhvat. Metodologija, pretpostavke i način tumačenja indikatora biće dokumentovani tako da se mogu ponovo koristiti u redovnim analitičkim i izvještajnim postupcima, primijeniti na dodatne skupove podataka i replicirati u drugim agrohidrološkim sistemima u Republici Srpskoj, Bosni i Hercegovini i šire.